ram est: substantia per se subsislens , quam quçvis alia : licet enitn non habeat propriam sublìstentiam , íèu personalitatem , habet tamen sibi, utloquuntur,appropriatam,seu aptatam: verum ista adTheologos remittimus.

Substantiam Aristoteles inprimam &secundam partitur:illaestsingularis, quae neque est in subjecto, cui inhaereat, neque de subjecto dicitur, ut substantia secunda, quae est uni veríàlis, quarque gênera .& species complectitur, ac de Iubjecto , nempe attrib.utio.nis. praedicatur: ut homode Petro&Paulo. Substantia singularis primadicjtur, quod illiexistentia pximario conveniat , non substantia; universali, quae non existit nisi in singularibus. Hincdocet Aristoteles , sublatis primis substantiis tolli omnia: his enim sublatis-nec rémanent secunda: substantif , quq non existunt nisi per primas ,aut íìngu]ares subst.mtias; neque accidentia, qux npa existunt nisi in substantia.

ARTICULUS II.
Qu,x smt praprietates subjl^nti*.

SEquitur ut quas assert Philosophus substan, tia.'proprietates,breviterexplicemus : nam& intellectu fiint faciles, nec de iis multum controvertitur : prima est qua: omni & soli, & smperconvenit, ut non fit in subjecto ( inhiíionis videìicet. ) Nam substantiasecundaest in prima ut in subjecto attributionis : dequo videìicet essentialiter pratdicatur.

Hinc substantia: secunda: ha:c est secunda proprietas , ut univocede primadici poíEt : nempe íècundum idem nomen & secundum eandcm xationem, & essentialiter predicetur, Quare Aristoteles hoc loco nomen univoci strictiore significatu accipit , ut excludat accidentia , qua: non tam sunt univoca , quam paronyma , ubi cum primis substantiis comparantur. Qrare homo dicitur de Petro Synonyme & eiiemialiter.

3°. Substantia prima significat hoc aliquid , id est, rem velut digito demonstrabilem : substantia vero íècunda, feu universals magis videtursignificare qualequid : id est , ut vulgo interpretantur , quiddam vagum ,aut indeterminatum, aut ad multa indiftèrens.

4°. Substantif nihil est contrarium. Nam contraria dicuntur, qua: ab eodem subjecto íè se mutuo expellunt : substantix vero cum non sint in subjectis, se se non possunt ab iis extrudere. Sunttamen quçdam substantiç, ut vulgo creditur , quç per contrarias qualitates inter se pugnant,ut aqua & ignis , quxqueadeo sibicontrarix propter qualitates oppositas dici so. lent.

f°. Substantia non íuscipit mag's& minus • neque enim , ut calidum est alio calidius , sic unus homo est magis homo quam alter Quod quidem ita substantix est proprium , ut quantitati & quibusdamaliis conveniat accidentibus, qua: intendi non poslunt aut remitti j nec quoad esl'entiam ;nullius enim eíTentia suscipit magis aut minus, cum sit indivisibilis j nec quoad en. titatem, ut de quantitate dicemus. Quod vero Aristoteles in hoc capite innuit substantiam prímam magis elfe substantiam, quam secundam: idverum est, si ipsa spectetur substantia quatenus fubstat accidentibus. Nam substantia prima magissubstat accidentibus quam secunda. Hue . etiam accedit , quod plur.es sint gradus essentiales in substantia íîngulari, quam in univerlàli,

& quo fubstantia universalis propior est íîngtrlari, eo pluies gradus compléctitur, ut homo quid nobilius est , quam animal.

Ultitna fuhstantia: proprietas in hoc posita est, ut eadem manens contraria excipiat cum aliqua fui mutatione : sic idem homo modo calidus est, modofrigidus. Addit & Philosophus, Cnm Jut matattone,x& occurrat cuidam objectioni, quam íîbiipsi proponit de oration-e quae modo vera est , modo falsa r ut si quis dixerit Socratem íèdere , vera est eo sedente ; fi furrexerit, falsa enuntiatio sutura est.

Respondet orationem nihil mutari, cum ex vera fit falsa, sed substantiam mutari quodam janodo, cum suscipit contraria.

Quod etiam opponi solet, eundem intellectum modo verumeslè, modo falsum, & contraria suíèipere cum aliqua fui mutatione :Atque idem dici potestde quantitate,qua: colotes contrarios excipit: perfacilis est relponíìo , intellectum , si fit accidensquoddam ab anima distinctum, de quo alibi, aut quantitatem ipsam contraria excipere, ut subjectum^*o, non ut qttod. Nam média quantitate qualitates contrarias in fubstantia recipiuntur, quas utique subjectum est, quod eas excipit.

ARTICULUS III.

Qud. categoriamsubftantia fertineant.

]D reliquum est , ut íêriem, aut categoriam substantia; pertexamus , quarque ab ea sint removenda paulo diligentius inquiramus. Ac primum ut nihil eorum repetamus, qua; circa conditiones ad categoriamrequisitas in siiperioxidi putatione allatafunt, id merito quarri po. test , an Deus in categoria substantia sit reponendus. Et certe qui infìnitum omne & maxime secundum eslentiam ab omni categoria excludunt, facile seíè ab hac quxstione expediunt, Cum enim Deus sit infinitus, non secundum quid , ut lineainnnita , aut corpus infinitum , si quod etfët,sed simpliciter & secundum eslentiam, quodomnementis plenrtudinem complcctitur , nullius categoria: terminis potest coerceri. Hinc Deus à íancto Dionysio non substai tia T Ced super substantia nominatur : quod sit quiddam omni substanria categorica íuperius. Verum cuir» ha;c conditio non sit ab omnibus recepta, ut superius diximus, alia rationobis estineunda, Sit igitur

Vnica Conclufio.

Deus substantia; categoria non concinev rar.

p>obat. Conclujîo. Quod ponitur in categoria subslantiar, id vef est genus, val species , vel individuum : atqui Deus nec generis , rrec ípeciei habet rationem , ut fatentur omnes, cum de multis ípecie aut numero differeutibus dici non possit ; nec proprie est individuum , cum nulli ípeciei subjiciatur -.ergo Deus nullo tital»substantiz prxdicamentocontinetur, 1

Confit. Quod nulli subest generi, cum non sit fùpremum genus, neque ex génère & dififèrentia componatur,id nulloprçdicamento concluditur: sed Deus nulli subest generi, ut superiori di/pu^ tatione oslendimus : cum en s non sit genus reC, pectu Dei & creaturarum ; nec Deus ípecies dici possit :quandoquidem de multis divisim pra;dicari nequit : ergo Deus nullo modo ad categoriam substantia; pertinet : cujusetiam cum ea sit pxoprietas ex Aristotele, ut contraria susci

piat , id pa lam est Deo earn convenire non

poise.

Q^od respondent Deumesse speciemsubjicibilein, non prædicabilem, uti & Angelos ex Thomistarum mente, qui suas singuli implen: species:adeo ut tot Angelorumïìnt ípecies,quct índividua : id , inquam, jam superius depulsun est; cum species nulla "fit nisi pradicabilis de multis : quidquid sit de Angelis. Et licet ea Tkomistaium sententia vix ulla probabilitatedeiendi possit, tamen nihil absutdi futurum est, si Angeli alicujus speciem ut prardicabilem de multis concipiamus:nonitaressehabet in Deo, de cujus latione est, ut sit unus & indivisus.

Tiiluantur ob]eilit. Off. i°. Nullaexconditionibus,quajadcategoriam requiruntur, in Deo desideratur, ut omnes percutrenti planum fiet, Quod enim Deusin prædicamento substantial collocetur una cum Angelis, id nequeillius simplicitati, neque infinity perfectioni magis obest, quam quod in eadem sc;efltia nimkum Metaphysica. tractetuf de Deo simul& Angelis: nec compositio ex génères differentia ,quæ est tantum virtualis, quidquanjde ejus simplicitate detrahit : cum ex diversis iiltelligendi modis , non ex ulla qua? sit in Deo , distinctione repetatur : ergo nihil obstatquoniinus Deus prædicamento substantif comineatur.

■Reft. Neg. Ant. Nam Deus nullo genere i icludi potest, ut fuse ost.-ndimus:quamvis forte c npositio ex genere&differentia, quaîàmente nostra profieiieitur , nihil de simplicitate Dei detrahat. Sed t.imen cumin Deo nihil fit quod habeat rationem perfectibilis ; cumque fir actus purissunus , oninispotendçexpers, IonJc tutius

« PreviousContinue »