orationis honoris potius, quam vituperationis gratia msminerim, nimirum quoniam cum ea nonnunquam video comparari, quam Cato apud Addifonum, manus sibi violentas allaturus, secum habet de animæ immcrtalitate; eam profecto criticus quidam nostxas ad judicandum quidem severior, sed non contemnendus, vehementiffime inssectatur, tanquam suicidii (ut ita loquar) hortatricem. Etsi vero illud in poetam gravius dictum arbitror, qui ad fidem historicam, ethnicam licet, istam partem fabulæ construxit, tamen baud scio, an exemplum hujusmodi idoneum sit, quod temporibus nostris, sanæ religioni non ita deditis, exhibeatur. Melius saltem Shakesperius animæ immortalitatem, velut argumentum inexpugnabile proposuit, non ad deponendum vitæ onus, sed æquo animo ferendum: secundum illud Horatianum quod quidem ipsum Cbrijiianismum sapit,

"—— Levius Jit patientia,
"Quicquid corrigere ejl nefas.

Ductus sum, Auditores, præsenti argumento, ut utramque orationem, quatenus moratam, penderem j Quod si poeticos colores spectemus, si vim verborum, si sententiarum nervos, totamque utriusque fabricam, tan tum inter eas ferme interesse fatebimur, quantum inter lummum ingenium, et elaboratam concinnitatem. Non potui certe quin orationis Shakesperiarœ sen sum sequentibus lambis exprimerem; utinam et vim potuissem!

"Simne "Simne igitur, an non?pen Jet hic animus mihi

"Vtrumne prœflat mente compojia virum

"Inimica Javœ tela fortunæ pati:

"An arma tanquam capere contra turgidum

"Mare, et furentes sorti s adverfœ minas,

"Metamque morte tangere petitam mali?

"Ofyid morsf—^uidergof—somnus ejl~ultra nihil—

"Finibit igitur intimi somnus levis

"Cor dis dolores, atque mœrorum agmina

"<%uœ jure cingunt semper humanum genus?

"0 expetendam precibus ajpduis vicem!

« —g>uodji quietem somnium rumpatlabo

"Hie mente rurfusquippe difrumpi quies

M Fortajse pofft somniis, tunc cum jacet

"Mortale nojlri quicquid ejlprœnuncius

"Mori volentes ijle compefeit timor,

"Longumque vitœ cafibus cedit diem!

"To be, or not to be, that is the Question;
"Whether 'tis nobler in the Mind to suffer
"The Slings and Arrows of outrageous Fortune,
"Or to take Arms against a Sea of Troubles,
** And by opposing end them: To die, to fleep—
"No more; and by a Sleep to say we end
"The Heart-ach, and the thousand nat'ral Shocks
"That Flesti is Heir to; 'tis a Consummation

"Devoutly to be wilh'd; to die, to fleep;

"To sleep, perchance to dream: ay, there's the Rub j

"For in that Sleep of Death what Dreams may come,

"When we have (huffled off this mortal Coil,

"Must give us pause; there's the Respect

"That makes Calamity of so long Life:

"For who would bear the Whips and Scorns of Time,

"Quis namque ferret iemporum duras vices?
"Quis contumelias potent um? Quis feros
"Morsus amor is impotis voti? dolos
"%uis legis, infamemque caufdicum moram,
"Fafumve magno munere tumentis viri,
•« Quo nuda virtus rebus urgeri solet,
"Finire fœva fata cut fas eft acu?
"Quis fujiineret farcinas humeris graves,
"Vitamque traheret languidam sub pondere;
"Ni quid futurum eras fit horreret miser,
«' Lethique nunquam retro calcandam viam,
"Certafque nondum cognitas homini plagas?
tc Ventura fœcla prœvidens ergo par et
"Animus dolori, callidus potius pati
"Fortuna quicquid afperi prafens ferat,
"Quam morte portum petere non fidum mali!

Ista denique, Academici, de hifee rebus generaliter dicta sunt, quæ quidem non sunt ejulmodi ut disserendi certam viam atque rationem admittant.

«' Th' Oppressor's Wrong, the proud Man's Contumely,

"The Pangs of despis'd Love, the Law's Delay,

"The Insolence of Office, and the Spurns

"That patient Merit of th' Unworthy takes,

"When he himself might his Quietus make

"With a bare Bodkin? Who would Fardels bear,

"To groan and sweat under a weary Life,

"But that the Dread of something after Death,

"(That undiscover'd Country, from whose Bourn

"No Traveller returns,) puzxles the Will,

"And makes us rather bear those Ills we have,

"Than fly to otheis that we know not of?

Hamlet. PRÆLECTIO DECIMA QUINTA.

DE tragœdia, Academici, hue usque dilputatum est: sequitur ut de comœdia, altera dramatis specie, disquisitio quædam critica instituatur. Etenim eo certe nomine ad poeticam revocanda est, illis nequicquam reclamantibus qui earn propter fimilitudinem sermonis a poematum numero esse excerpendam censent.

"Idcirco qui dam, comœdia necne poema "EJfet, quœfiuere: quod acer spirit us, ac vis "Nec verbis, nec rebus inefi: niJi quod pede certo "Differs sermoni sermo merus.

Sed immerito quidem comœdia vel antiquæ, vel recentiori, quæ ne numero quidem plerumque ab oratione dissert soluta, similitudo sermonis objicitur, quam ad ejus naturam esse necessariam quis est qui ignorat? Est nimirum comœdia (describente apte Cicerone) " imitatio vitæ, speculum consuetudinis, imago veritatis." Qua certe descriptione obiter notarem non minus excellentiam ejus, quam rationem fcribendi propriam designari.

Et0

Etsi vero alia prorsus sit comica locutio atquetragica, imo plerumque et oratoria, quæ verborum nonnunquam nitorem, impetum, lumina parker admittit, magnam tamen laudem, et suam in multis comœdia consequitur, in quibus vis animi poetica cernitur, et quæ non sine summo cum perficiuntur ingenio, tum industria elaborantur. Atque illa cujusmodi sint, in itinere harum dissertationum patebit.

Interea præsentis erit argumenti generalem comœdiœ veluti form am, et interiorem naturam indagare. Quandoquidem autem multi se in hoc campo exercuerunt, visum est mihi post perpensas et exploratas plerorumque eorum sententias, omnes potius aliquando auctores habere, quam ullo semper uti magistro. Etenim veram comœdiœ formam ac constitutionem nullo modo investigandam esse censeo ex eorum opinionibus, pene dixerim et decretis, qui omnia ferme statuere solent scriptoram gratia, quibus ipsi, propter aut ingenii aut morum cognationem, maxime delectantur, sed ex illorum disceptationibus potius colligendam, qui non tarn comico cuivis favent, quam comœdia ipsius naturæ dant operam illustrandæ. Hic autem, ut in omni fere loco par est, Ariftotelem oportet conssulamus; quem principem sibi ac auctorem plerique omnes critici, ut ut a se invicem diffidentes, volunt vindicare. Is autem hoc modo comœdiam de

finit:

« PreviousContinue »