parte inscriptio GLORIA OR VIS ( pro ORBIS ) TEftRARVM • Exhinc Crucigeros globos manu ferentes exhibentur in numis Theodosius Junior, Anastasius , Justinus , aliique subfequuti Imperatores.

p. Idem obfervare licet de oblonga Cruce, manu a Byzantinis Augustis gestata ^ ut a Constantino in Icone nostra . Licet enim in Crispi Constantini Filii numismate apud Baroniunt (<*),& Gretferum ( b ), in cujus postica fecie Iegitur SALVS, ET SPES XRPVBLICÆ, figurastolata conspiciatur fedens , dexteram protendens > finistra vero Crucem ferens , ea tamen Salvatorem citati Scriptores repræfentari putant. Dictus igitur Magnus Theodosius non modo Crucigerum globum, ut vidimus, fed etiam Crucem primus gestat in anteriori numismatis facie apud eumdeni Gretferum ( c ), in cujus ora Iegitur DNT THEODOSIVS PF AVG.* quod passim in numis pæne omnium Imperatorum post Theodosium ostenditur . Ex quibus omnibus conjici potest j jam inde ab antiquis temporibus morem illum apud Byzantinos Augustos invectum, nempe Crucem in publicis processionibus suapte manu præferendi , de quo apud Codinum Iegitur (d): e reltqws gestaminibus gestat Imperator quœcumque voluerit, Crucem autem in dextera semper portat.

io. Antequam vero hoc caput concludam , non abs re mihi videtur illud adjungere, etiam Brixiæ Cruces exstare e SS. Crucis Ligno efformatas , & Græco opere elaboratas ,

in

- _

(*) Ad Ann. 3*4. num. 16.
(b) Loc. cit. cap. 8.
( C ) Ibid. Cap. 14.

(d) Dt Offic. Magn, Eccl. & Aul. Conjiant. Cap. vi. num. 37*

in quibus Constantini, & Helenæ imagines vifuntur, Græcis utrique propriis nominibus subjectis; ut in aurea , & nunquam satis laudata elucubratione , Brixiœ Sacrœ titulo evulgata nobis palam facit CI. Vir omni Eruditionis , & Doctrinae genere ornatus Joannes Hieronymus Gradonicus C. R. , Iabente anno 1765. aa Archiepiscopatum Utinenfem, bonis omnibus adplaudentibus , meritissime evectus • Quocum & nos jure miramur , Gretscrum , qui in vasto Opcre de Cruce alias minus celebres commemoravit , non modo de laudatis Graecis apud Brixianos Crucibus, itemque de nostra , cujus nullus meminerat Scriptor, fed etiam de aliis fimilibus, quæ in Cimeliarchio D. Marci adservantur, altum habuisse silentium.

[graphic][merged small]

CAPUT SEXTUM.

De Archangelorum Gahrielis, & Michaelis Iconibus.

Pud omnes , qui in Ecclesiastica Histofia hospites , ac peregrini non sunt , satis compertum est quod narrat Eusebius (<*) de Magno Constantino , qui cum Maxentii tyrannidi extinguendæ animum adpulisset, Dei opem implorans^ obfecrans ut illi adjutricem manum porrigeret .... horisdiei meridianis, Sole in occasum vergente, Cructs tropceum in cxlo ex luce conflatum , Soli fuperpofitum ipfis oculis fe vidiffe afjirmavit cum bujusmndi inscription Txt$> V/x«, idest hoevince; iterumque ipfi dormienti Christum adparuisse cum figno illo quod in Cœlo oftenfum fuerat ( b ) . Admirabile hoc factum Scriptores permulti Constantini temporibus proximi, Philostorgius (c), Socrates (d)> Sozomenus (e) , talibus additis circumstantiis confirmant, ut non modo audiendi omnino non fint qui vel cum Jacobo Oifelio (/) illud referunt ad pias veterum fraudes , vel cum Jacobo Tollio (g) pro strategemate habent non minus scito quam fuit illud Philippi Macedonis apud Juftinum (£) , aut Antiochi cogno*

mento

(i) De Vit. Constant. Lib. I. Cap. zS.

(b) Id. Ibid. Cap. 29.

(c) Lib. I. Cap. 6.

(d) Lib. I. Cap. z.

(e) Lib. I. Cap. 3.

( f) Tbesaur. Kumism. Antiquor. pag. 46}.
(g ) I» Kot. ad Lattant.
(h) Lib. VIII. Cap. z.

[graphic]

mento Soteris apud Lucianum (a); fed improbanda etiam jure meritoque videatur eruditislimi ceteroquin viri Joannis Alberti Fabricii (b) audax fententia , qui Crucem a Constantino Magno visam naturale fuifie phænomenon opinatur in halone solari.

2. Verum hoc argumento, quod ad nos minime fpectat, omisso, illud ad rem nostram obfervatione dignum est quod refert laudatus Sozomenus, duos Angelos tum a Constantino visos fuisse dicentes cv T*t« In hujus autem reimemoriam Constantinum praeter S. Helenæ, ac suas ipsius statuas ad Crucis laterainForoConstantiniano, duorum etiam Angelorum statuas collocasse testatur Anonymus AuctorAntiquitatum Constantinopolitanarum ( c ) . Duorum igitur Angelorum icones in quadratis ex argento laminis deauratis anaglyptico opere sculptæ , & ad Crucis nostræ verticem hinc inde locatæ fuerunt ab artifice ( quod item præstitum est in area majori , quam descripsimus Capite in.; ubi magis rudi opere expressæ exhibentur) ex vetustissimo Græcorum more, quem scquuti sunt etiam alii hujusmodi Tabularum conditores , & earum præcipue quas Clarissimi Viri Flaminius Cornelius, Philippus Venutus9 & Anfelmus Costadonus illustrarunt.

g. In Tabulis quas primi duo Scriptores exhibent , duo hi Angeli nominibus Mtchaelts & Gabnelis distinguuntur > Græcis litteris perpendiculari scribendi forma dispositis .* in nostra vero eorum item nomina fculpta duplici hoc mo

nogram

( a) Tom. I. pag. 499.

( b) Exercit. Crit. de Cruet a Constantino visa Tom. VI. Bibliotb. Gr. p<e

mijfa.

(c) Lib. I. num. 3}. 40.

ttogrammate, feu compendio (g) M/x*«a , & (§) r«/$eA *

quæ quidem duorum Angelorum nomina etiam apud Gruterum (<*) in veteri Inscriptione sic contracta MX, & T3 legenda occurrunt.

4. Ad lævam igitur Michaelis in superiori laminæ angulo sculptum dicto monogrammate ejus nomen, & orbiculo inclusum cernitur , ad dexteram vero in alio orbiculo ensis , & spiculum ad decussis formam habentur disposita ® : symbolum certe Archangelo Michaeli optime conveniens , quo duce faftum est prœlium magnum in

lo & projetlus est draco Hie magnus ferpens antiquus ,

qui vocatur Diabolus , & Satanas , qui seducit univerjum orhem: & projeBus est in t err am, & Angeli ejus cum Mo mt (ft [unt (£).

5. Eadem obfervatur dispositio in altera lamina , in qua Gabriel repræfentafur .* in orbiculo autem ad hujus Archan

geli dexteram , Christi Mono gramma sculptum cernitur. De Sacrosancto hoc Monogrammate, quo duabus prioribus litteris Græcis X, & P junctis, & implexis Sanctissimum nomen XPISTOS exhibetur, post ea, quæ fufe, atque eruditissime commentati sunt clanssimi Viri Dominicus Georgius (c), Franciscus Victorius (d) Antonius Francifcus Gorius (e), aliique permulti, plura hie disserere supervacaneum judicamus. Illud tantum monebimus cum lau

dato

m

(a) Inscript. Antiq. Tbesaur. pag. 1048. mm. Z.

(b) Apocal. XII. 7. 9.

(c ) Dijse. t. de Monogr. Christ; D.
(d ) D: Monogr. SS. tiom. ]esu.
(a) Commentar. cit. Cap. VI. VII.

« PreviousContinue »