Page images
PDF

mus litostraton 4') et locum, vbi fuit iudicatus Dominus, et locum, vbi stetit in platea populus ante palacium, cum exiuit ad eos Pilatus.

38 Ascendentes autem per viam, per quam ascendit Christus baiulans sibi crucem, inuenimus locum, vbi dixit: „Filie Iherusalem, nolite flere super me!"*2)

39 Ibi ostendunt locum tramorticionis43) domine nostre, cum sequeretur filium por

40 tantem crucem. Et ibi iuxta viam ostendunt domum in memorialem locum44). Ibi osten

41 dunt locum, vbi substitit Christus cum cruce et fessus quieuit paululum. Inde per transuersum est via, que venit ad ciuitatem vbi occurrerunt Symoni cirenensi venienti de villa,

42 vt tolleret crucem Ihesu. Ibi iuxta est locus, qui fuit fratrum minorum.

43 Ascendentes autem per viam indirecte45), vbi ascendit Christus, inuenimus locum, vbi dicunt, quod Helena probauit et discreuit crucem Domini a crucibus latronum signo resurrectionis mortui.

VI. DE SEPULCHRO DOMINI.

I Inde procedentes intrauimus ecclesiam seu locum sepulchri. Est autem ecclesia

3 maxima, que continet montem Caluarie. In loco, vbi crucifixus est Dominus, inuenimus

4 locum, vbi in saxo fixum fuit lignum crucis. Et ibi iuxta ymago est crucifixi, opere musaico, tenens faciem ad occidentem, sicut fuit crucifixus Dominus, et ad pedes saxi, vbi erat infixa crux, stacio beate Marie virginis et beati Iohannis euangeliste, qui sta

5 bant iuxta crucem respicientes ad orientem et ad faciem Christi. Ibi est locus tante deuocionis, quod si quis non fleret compassione filii clamantis et morientis in cruce, flere

6 cogitur compassione matris flentis ad pedes crucis Christi morientis pro nobis. O anima mea, o anima peccatoris hominis, quomodo postea potuisti viuificarc et gubernare corpus tante corrupcionis et tante contradictionis? quare non factus es michi dolor mortis, do

7 lor compassionis? Si nunc fuissem deuotus, vt credebam, dolore vel gaudio mori potui

8 de contemplacione tanti desiderii. Circumspiciens autem sollicite, si vere viderem Dominum meum oculis corporeis, vidi locum crucifixionis et saxum conscissum4ti) a summo

9 vsque deorsum et partem columpne subtus, ad quam flagellatus est Domiuus. Que su

10 stentabat lapidem altaris deorsum prope stacionem, vbi mater et virgo plorabat. Ibi retro et iuxta eam erat locus et ostendebant lapidem, vbi deposuerunt corpus et li

11 gauerunt linteis et condiderunt aromatibus, vt sepelirent. Inde volentes accedere ad sepulchrum et querere Dominum, quem non inueneramus in monte Caluarie; iani enim deposuerant eum, cum ego miser tarde perueni et dixi: „Eamus et queramus ad monumentum, vbi posuerunt eum!" et congregans Christianos, qui tunc erant ibi vltra centum, ordinaui processionem, quam incepimus a columpna, quam dicunt esse in medio

12 raundi. Et ascendimus per viam, per quam venerunt Marie cum aromatibus, et nos plane procedentes per viam et conferentes ad inuicem: „Quis reuoluet nobis lapidem?" postea cum appropinquauimus alta voce cantantes et repetentes victime pascali laudes etc, ad oiimem passum vnum versum vnus precinebat et omnes respondebant; et circum

41) litostrnton) lithostrotuni, k&oaTQtozov. 44) in memorialem Christus] Legendum for

Joh. 19, 13. tasse est: Et ibi iuxta viam ostendunt domum

._, , Tr., „ r .,„ ,0 et memorialem locnm, vbi substitit Christus.

42; super me\ Vid. Ev. Luc. 23, 28.

... ,, . , , .... , 45) indirecte] in directe G.

43) Vocabulum hoc mihi lgnotum amtG^ov

significaie videtur. Vid. Tobleri Ierusalem I. 450. 46) concissum G.

dantes et circumeuntes sepulchrum cum querentes Dominum sollicite non inueniebamus Dominum, clamauit quispiam tam alta voce: „Surrexit Christus, spes mea! precedet suos in Galilea !", quod extra totum templum rumor et tumultus insonuit inter Sarracenos. In- 14 trantes autem in sepulchro inuenimus magnum illum lapidem ad 'hostium monumenti, sed 15 reuolutum iuxta hostium47). Et exeuntes, cum non inuenerimus Dominum, ostenderunt nobis ortum et locum, vbi primo apparuit Magdalene, et inde viam non in orto , vbi apparuit aliis Mariis et vbi tenuerunt pedes cius. In eadem autem ecclesia est alia ec- 16 clesia subtus, quam fodit Helena, vbi inuenit cruces. Ad quam descendimus plus quam j7 viginti passus. Et est tota fossio in lapide. In ipsa autem ecclesia sepulchri celebrantes 19 et predicantes pluribus vieibus et populum communicantes quieuimus die et nocte.

Inde exeuntes et redeuntes de Iherusalem venimus recto cursu octo miliaria4") in 20 Emaus. Et conferentes de Christo, vt ipse appropinquans iret nobiscum, per prata et 21 loca pulcherrima appropinquantes castello venimus ad viam, in qua se finxit longius ire49), et postea in Emaus ad locum, vbi parauerunt cenam et cognouerunt ete. r'o) Ibi 22 est ecclesia pulchra.

Inde redeuntes venimus iuxta Jiamam, ciuitatem loseph, qui sepeliuit Christum. Et 23 inde iuxta decem miliaria Cesarcam Philippi5 l), que est super mare. Inde viginti milia- 25 ria ad Cacho52) castellum. Et inde appropinquantes Castro Peregrini decem et octo mi- 26 liaria venimus ad caueam rirginis. Est autem cauea virginis fouca iuxta mare in via, 27 que venit ex Egipto in Iudcam vel Galileam. Voluit enim Ioseph declinare Iudeam et 28 ire in Galileam, et cum esset iuxta in via, que venit de Cesarea Philippi, et quieseeret super lapidem, iapis quasi liquatus et per semet ipsum lcctum et concauum sc faciens occultauit ipuerum et Mariam et Ioseph, vt non viderent eos quidam inscquentes et volentes cos ledere, vt dicunt.

Inde venimus in Castrum Peregrini et inde in Accon, ccutum miliaria. 29

VII. DE TRIPOLI.

De Accon vero transeuntes per 111 are iuxta Tirum et Sidon venimus in Tripolim, \ iuxta quod est fous ortorum et puteus aquarum viueucium. Iude vidimus montem Li- 2 bani. lbi sunt Maronite, qui dicunt in Christo essc vnam voluntatem, conueniunt tamen 3 nobiscum in omnibus aliis magis quam alia secta orientalis. Ibi prope eos sunt Assas- 4 sini, quos orientales Ysmahelitas natos de Ysmahele dicunt. Qui dum occidunt et occi- 5 duntur, putant, quod assumantur ad quasdam delectacioues, in quibus credunt esse vitam eternam. Isti quantum ad lcgem sunt Sarraceni. 6

De Tripoli vero per mare trauseuntes venimus prope Tortosam 53). Et inde ostende- 7 runt nobis planiciem inter montem Libani et montem nigrum, vbi Noe fabricauit archam.

Et postea iutrauimus Armeniam apud Laiaciumhi). Et iuimus ducenta miliaria in ... Armestriamhb), vbi fuit cpiscopus Theodorus, maximus hercticus, qui totum euangelium

47) hostium] ostium. 52) Cac/to] Cf. supra cap. III § 5. Liber

48) miliare G. ms- babet Cato

.^ ,r-i T wnr nr, 53) Tortosa] nunc Tartus, olim Antaradus.

49) Vid. Luc. XXIV. 28. ..,,.., T ,• j

54) Laiarium] Laodiceam ad mare, recen

50) Vid. Luc. XXIV. 31. tem Latakia. Itaque fortasse scribendum: La

51) Cesarea Philippi] Est potius Caesarea tacium.

Palestina, et errat aut librarius, aut Richoldus. 55) Armestriam] Dicitur Mopsvestia, caput

11 sua exposicione fedauit. Dixit virginem non peperisse Deum, sed hominem iustum et

12 templum Dci *0). Huiusmodi virulentos libros inuenimus in omnes partes orientales 5") aput Nestorinos; nam Nestorius fuit eius complex.

13 Deinde transiuimus viginti miliaria iuxta Tharsim Cilicie, vnde fuit beatus Paulus apostolus.

VIII. DE THURCHIA ET TURCHIMANNIA.

1 Armeniam autem transeuntes intrauimus in Thurchiam, et inuenimus Thurchimannos, homincs bestiales, qui sunt Sarraceni et habitant communiter sub terra ad modum

2 talparum. Isti egrediuntur de cauernis terre quasi mures, ct subito faciunt exercitum. ? Et sunt homines feroces et fortes, et maxime mulieres eorum. Et vt de ceteris sileam,

5 hoc vnum referam. Nam cum iremus cum eamelis, mulier tlnirchimanna pregnans pedes

6 sequebatur camelos; et de nocte, ,cum essemus in deserto, peperit in silencio. Mane autem facto, admirantes inuenerunt infantulum vagientem, quem accipiens mater pedes sequebatur camelos, vt prius.

7 Predicti autem Thurchimanni insidiantur maxime Grecis, qui habitant iuxta mare magnum, quia Greci occiderunt ex Francis maximam multitudinem, quia in quodam passagio, quod faciebant Franci contra Sarracenos, miscuerunt calcem farine; Franci vero secure ab eis tamquam a Christianis accipientes et comedentes multi ex co mortui sunt5S).

b Inuenimus autem firmiter per fide dignos, quod Greci illi ita timent Thurchimannos,

quod non audent exire de eiuitatilms nec de castris eorum59), nisi portent secum capi

9 strum paratum, quo ligentur. Dicunt enim, quod Thurchimaunus statim eum occidit,

10 nisi inueniat ei capistrum paratum. Et ideo quando exeunt ad seminandum vel ad

11 siluam vel ad huiusmodi opus, vnusquisque portat suum capistrum, quo ligetur. Et sic vere completur in eis illud Salomonis 60): „Iniquhates sue capiunt impium, et funibus peccatorum suorutn vnusquisque constringitur."

IX. DE TARTARIS.

1 lntrantes autem infra Thurchiam inuenimus horribilem et monstruosam gentem

2 Tartarorum. Differunt autem Tartari multum ab omnibus aliis nacionibus mundi in

3 persona, moribus et ritu. ln persona autem, quia habent magnas et latas facies et oculos paruos, quasi fissuras '''; quasdam per transuersum in media facie, et paruam bar

4 bam, ita quod multi eorum similes sunt simie62), et maxime senes. In omnibus autem sunt dissimiles ab aliis, quia nec curialitatem habent, nec verecundiam, nec gratitudinem, nec amorem ad aliquem locum '';l), vt alie naciones, sed videntur odirc''4) omnem ciuitatem

5 et omne edificium habitacionis. Nam quasi omnes ciuitates et castra et habitaciones et edificia destruunt, et illum magis ledunt. qui se magis illis humiliat; omnem autem reue

b renciam sibi factam et omne obsequium non gratum sibi reputant, sed debitum. Dicunt

Armeniae, quod regnum continuit partem Cili- 58) sunt] Notum est, hoc Conradi III. Imp.

ciae et Cappadociae. Mopsvestia in medio aevo exercitui anno 1147 accidisse.

[ocr errors]

61) Jixuras G.

62) symee G.

57) in omnes partes orientales] in omuibus 63) amorem locum] alicuius loci.

partibus orientalibus. 64) odire] odisse.

enim se65) esse veros dominos mundi. Dicunt, ljuod Deus fecit mundum solum propter 7 eos, vt ipsi dominentur et gaudeant. Dicunt enim, quod aues celi nunciant hominibus, 8 quod ipsi sunt domini mundi, et quod totus mundus debet eis dare tributum et dare encenia. Dicunt enim, quod aues celi et bestie deserti comedunt et bibunt de gracia 9 imperatoris. Cum quidam Francus veniret ad vnum magnum imperatorem et principem 10 Tartarorum, dixit ei princeps: „Quid michi portasti?" Dicit ei: „Nichil portaui, quia 11 nesciebam potenciam tuam." Dixit ei princeps: „Sed et aues celi non dixerunt tibi, 12 quando intrasti prouinciam?" Et respondit: „Potest esse, quod dixerunt, sed non intel- 13 lexi linguam." Et tunc placatus pepercit ei. 14

In ritu enim differunt ab aliis nacionibus, quia uon menciuntur se habere legem 15 a Deo66), vt multe alie naciones. Credunt autem deum quandam legem nature. In- |* stinctu enim quodam naturali viuunt, vt bestie et aues, mutuntes in estate et hyeme. Timeut enim multum calorem et frigus. In Thurchia et Gasaria ibi est maguum frigus. !„ Quando nimis intensatur frigus, conqueruntur contra homines Sarracenos vel Christianos, et dicunt: „Aliqui homines pro certo fecerunt venire frigus magnum!" Et tunc 20 discurrunt per ciuitatem, et cum inueniunt hominem pelliciatum et foderatum et multum munitum contra frigus, comprchendunt eum et spoliant, et accipiunt omnia que habct iuduta ab eo, dieentes: „Tu fecisti venire frigus, prouocando eum cum multis pelliciis et pannis supertluis"

Item «juedaiu peccata reputant et quedam nicliil reputant. Nain ebrietatem et vo- 22 mitum ex ebrietate reputant honorem et dicunt honorem, et dicunt, quod est de gracia imperatoris Chan''7); furtum vero et rapinam reputant quandnm bonam astuciam. Men- 23 dacium multum odiunt et veritatem amant.

Summe diligunt honorem, et ipsi minime volunl aliquem honorare nisi suos domi- 24 nos. Cum scribunt suis maioribus. tantam reuerenciam liabent et seruant, quod non 25 scribant nomen sui maioris in suo loco, sed dimittunt spacium vacuum et postea scribunt nomen de foris in margine in alio loco. Quando eorum dominus descendit de 2t> equo, quocumque casu descendat, omnes descendunt. Si enim contingat in bcllo, quod 27 dominus cadat de equo, eciam coram hostibus, omnes descendunt. Sed et tantam obe- 28 dienciam obseruant ad eorum dominum, quod, quando contingit, quod aliquis condempnatur ad mortem, dominus dicit: „Incidatis talem et faciatis dormire eum." (Nam mortem non mortem, sed dormicionem appellant.) Tunc veniunt ad illum. qui est occidendus, 29 et dicunt: „Dominus mandat, quod incidamus te et faciamus te dormire." Tunc re-3u spondet ille, dicens: „Dicit ipse et mandat." Et statim audito parat brachia sua ad 32 ligandum eum. Dicit ergo: ,,Ligetis me."

Verberare vel verberari pro nichilo reputant. Nam cum Tartarus aliquem ver- 33 berat multis verberibus vsque ad mortem, reputant sibi sacrincium. Optime sibi porri- 34 git eum potum 08), et cum ipse dure verberatur, valde facile reconciliatur vnio.

Homicidium valde graue reputant, et valde cauent, ne occidant sine maxima causa. 35 Vnus Chan occidit alterum, vt ipse dominetur, tamen valde obseruat, ne effundat eius 36 sanguinem. Dicunt enim, quod nullo modo est conueniens, quod sanguis Magni Chan 37

65) se enim G. bus proxime sequentibus passim caam scrip

„„, . _, tum invenimus.

66, adeo oori. Ut. „ . . _ ,

68) optime potum] Locus obscurus.

67) Chan h. 1. et § 36 legitur; in capiti

38 fundatur in terra 69), sed quocumque modo potest enm suffocare procurat. Mortuo eciam Magno Chan alius, qui surgit loco ipsius, siue sit filius eius, siue alius, accipit omnes vxores eius, et fiunt eius vxores et mulieres; ymmo non reputatur Chan, nisi habeat vxores alterius Chan, et mulicres sistunt et confirmant Magnum Chan.

39 Mulieres Tartarurum sunt apud eos in magno honore, et portant coronas maximas super omnes alias mulieres, et hoc in memoriam triumphi, quem habuerunt apud

40 quendam magnum fluuium orientis. Nam cum Tartari essent ex vna parte fluuii et aduersarii eorum forciores ex alia, et Tartari non auderent ad eos transire, Tartari dimiserunt nndieres eorum in campo, et ipse occulte de nocte longe equitauerunt, et venientes ex aduerso contra hostes, et dicentes, quod venirent ad auxiliandum Tartaris, hostes

41 Tartarorum audito, quod tantus exercitus veniebat contra eos, territi fugerunt . Nam mulieres Tartarorum parate erant ad bellum quasi milites, et cum viderent, quod hostes

42 pararent se ad fugam, aggresse sunt eos et habuerunt de eis plenam victoriam. Ipse

43 enim cedebant 70) ex vna parte, et mariti earum ex altera. In memoriam itaque huius victorie Tartari concesserunt eis maximas coronas ad longitudinem vnius cubiti et am

44 plius. Tartari tamen, ne mulieres eorum nimium superbirent, voluerunt, quod ipsa corona desuper haberet formam pedis, et in corona magna superiori parte est quidam71) pes super coronam, quasi contestans, quod ipse sole non habuerunt victoriam, sed propter viros, qui veniebant eis auxilium, et quasi dicatur eis: „Licet sitis coronate, sciatis vos

45 tamen esse sub potestate virorum." Et sic quodam iudicio naturali videntur sompniasse quod scriptum est in lege diuina72): „Sub viri potestate eris."

46 Tartari eeiam quando accipiunt vxores, emunt eas a suis parentibus quasi selauam quandam, et quando tradunt eam 73) ad nupcias, parentes et consanguiuei viri, qui eam accipit, ducunt eam cum tympanis et cantu, sed parentes et consanguinei mulieris se

47 quuntur eam cum planetu quasi mortuam. Mortuo autem viro eius non habet amplius potestatem reuertendi ad domum parentum, sed consanguinei mariti defuncti maritant

48 eam, vt volunt, vel manct perpetuo in domo viri vt sclaua. Et licet Tartari accipiant plures vxores simul, tamen prima est maior et reputatur legittima, et filii eius reputan

49 tur legittimi, alie vero sunt quasi concubine. Sed et Tartari multum honorant mulieres omnes de mundo, et maxime suas, et ipse sunt, que gubernant regnum vel domum, et

50 emunt et vendunt, et sunt feroces et bellicose. Equitant autem vt viri, et frequenter vidi

51 eas intrantes ciuitates cum arcu et sagittis accinctas vt viros. Sunt autem fidelissime

52 suis viris. Cum exercitus Abaga71) terga verterct Sarracenis in Syria, deprehensus est

53 magnus baro Tartarorum, qui sedieionem fuerat machinatus. Cum autem Imperator Chan comprehensum vellet eum occidere, obstiteruut domine et mulieres Tartarorum,

54 petentea eum sibi dari. Quo accepto eoxerunt eum viuum, et dederunt eum comedere

incisum75) per partes minimas toti exereitui in exemplum aliorum.

«

X. DE ERRUKE TARTARORUM.

1 Tartari enim credunt et expectant quandam resurrectionem fatuam ad istam ean

2 dem vitam, et ideo suis mortuis prouident vnusquisque secundum facultatem suam. Nam

69) terra] terram. 73) eas cod. G.

70) cedebanl] i. e. caedebant. 74) Hoe loco in margine leguntur haec:

71) Cod. G. habet quoddam. Nota de Abaga rege, /ilio Halaonis.

72) Genes. II. 16. 75) inscisum. G.

« PreviousContinue »